Ana Sayfa / Kapak Dosyası / Yem sektörüne genel bakış ve küçükbaş hayvan yemi üretimi konusunda önemli noktalar

Yem sektörüne genel bakış ve küçükbaş hayvan yemi üretimi konusunda önemli noktalar

Peletlenmiş yem üretiminde iki metot vardır. Pelet değirmeni, yem tipi ve hammaddelerin durumu gibi birçok etkene bağlı olarak bu yöntemlerden biri seçilir.

sumeyye_selin_kundakci_yemtarSümeyye Selin KUNDAKÇI 
Endüstri Mühendisi /AR-GE Uzmanı 
YEMTAR

Dünyada ve ülkemizde yem sanayi hızla büyümektedir. Hayvancılıkta yaşanan gelişmelere bağlı olarak toplam yem üretiminin artması, yem makinelerine olan talebin artmasını da beraberinde getirmiştir. Son yıllarda sektörde yaşanan bu büyüme yem makinelerine olan talebi arttırmakla kalmamış tüketicinin daha bilinçli olmasını da sağlamıştır. Sektörde yaşanan bu gelişmeler dünyada ve ülkemizde yem sektörünün büyüme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.

Türkiye Yem Sanayicileri Birliği’nden alınan verilere göre, Türkiye’de karma yem üretimi 2017 yılında 2016 yılına göre %10 artarak 22,4 milyon tonu geçmiştir. Aynı dönemde broiler yemi üretimi %4 artarak 4,8 milyon tona, yumurta yemi üretimi %14 artarak 3,4 milyon tona ulaşmıştır. Diğer kanatlı yemleriyle birlikte toplam kanatlı yemi üretimi %7 artışla 8,9 milyon ton olmuştur. Ruminant yemi üretimimiz %12 artarak 13 milyon tona gelmiştir. Balık yemleri üretimi ise %11 artış ile 513 bin ton olarak gerçekleşmiştir.

Ülkemizde yem sektörünün tarihsel gelişim sürecinden bahsedecek olursak, bu süreç 1950’li yıllarda Yem Sanayi Türk A.Ş’nin kurulmasıyla başlamıştır. Daha sonra özel sektör tarafından karma yem fabrikalarının kurulmasıyla ilerlemeye devam etmiş ve hayvancılığın gelişmesine paralel olarak ülkemizde yem sektörüne verilen önem de giderek artmıştır.

ANA MALİYET: YEM
Hayvancılığın gelişmesiyle beraber yem sektöründe Türkiye’de 2017 TÜİK verilerine göre büyükbaş hayvan sayısı 16.105.025, küçükbaş hayvan sayısı 44.312.308 olarak kaydedilmiştir. Küçükbaş hayvan sayısı ve büyükbaş hayvan sayıları son yıllarda yaşanan artışlara rağmen ülkemizde istenilen potansiyelde değildir. Bunun sebeplerini küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yeteri kadar bilinmemesi, uygun mera alanlarının sağlanmaması ve yüksek işletme ve yem maliyetleri olarak sıralayabiliriz.

Büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvan yetiştiriciliğindeki şüphesiz en önemli gider kalemi yem maliyetleridir. Maliyetleri incelediğimizde bir hayvanın yaklaşık olarak işletme maliyet giderleri içerisindeki yemin oranı %70 civarındadır. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde de maliyetlerin yüksek olması üretilen hayvan sayısının azlığının ana nedenini oluşturmaktadır. Türkiye’de toplam et üretiminin 1/4’ü sütün ise 1/5’i koyundan elde edilmektedir.

Ayrıca hayvan sağlığını etkileyen en önemli unsurun da yem olduğunu söyleyebiliriz. Bu sebeple küçükbaş hayvan yemi hazırlayan firmaların hayvanın büyüme evresine göre doğru rasyonda ve oranda yem içerikleri hazırlaması oldukça önemlidir.

Yem fabrikalarında doğru rasyon ve oranda yem elde edilebilmesi için uzman bir ekip tarafından kurulmuş bir yem fabrikasına ihtiyaç bulunmaktadır. Yem fabrikalarının genel yapısını incelediğimizde ana prosesleri kırma, karıştırma, peletleme ve torbalama olarak sıralayabiliriz. Bir yem fabrikasında söz konusu ana prosesler ne kadar iyi tasarlanmışsa, elde edilecek olan yem de aynı oranda kaliteli olacaktır. Bu yemlerle beslenen hayvandan beklenen randıman da yemin kalitesiyle doğru orantılı olacaktır. Yem fabrikasının kurulması, yemin hazırlanması ve hazırlanan yemin hayvana verilmesi, yani tüm süreçler birbiriyle ilişkili ve bağlantılıdır. Sürecin başlangıcı ve düzgün devam etmesi, doğru tasarlanmış, uzman bir ekip tarafından kurulan yem fabrikasına sahip olmaktan geçmektedir.

KÜÇÜKBAŞ HAYVAN YEMİNİN HAZIRLANMASI
Küçükbaş hayvan yemi hazırlamada sistem büyükbaş ve kanatlı yem fabrikalarının sistemine benzerdir. Süreç hammadde alım silolarında genellikle arpa, mısır, ot, kepek vb. hammaddelerin depolanmasıyla başlamaktadır. Gelen ham maddeler eleme işleminden geçirildikten sonra değirmenlerde kırılır. Daha sonra karıştırıcıya gelmektedir. Karıştırıcı içerisine premiks katkı maddeleri ile isteğe göre melas ve yağ ilave edilerek istenilen homojenizasyonu sağlamak üzere uygun sıcaklık ve devirlerde karıştırılır.

Hazırlanan bu karışım, pelet kondüsyonerinde buhar verilerek nem oranının artırılması ve sıcaklık etkisi ile jelatinizasyonu sağlandıktan sonra pelet preslerine gönderilir. Pelet preslerinde hazırlanan bu karışım disk olarak adlandırılan delikli tambur ve iç yüzeyinde çalışan ruleler arasında sıkıştırılır, diskler içerisinden geçerek pelet halini almaktadır.

Küçükbaş hayvanlar için yem fabrikaları içerisinde kullanılan en önemli ekipmanlardan olan pelet diskinin doğru seçimi son derece önemlidir. Delik çapı ve delik dağılımını istenilen pelet büyüklüğüne göre doğru seçmek yemin verimi ve üretim kapasitesini arttıracaktır. Uygun disk seçilmemesi hâlinde ise çeşitli arızalar, düşük kapasite, disklerin yırtılması gibi problemler ortaya çıkar. Disk maliyetlerini düşündüğümüzde bu tür arızalar yem fabrikaları için önemli olacaktır. Bir diğer önemli konu ise oluşacak her arızanın üretimi durduracak olmasıdır. Bilindiği gibi, üretimin sürecinin herhangi bir sebeple durması, mali kayıplara sebep olmaktadır.

Küçükbaş hayvancılık yem sektöründe yemin uygun formatta kırılması, uygun rasyonda karıştırılması ve özellikle uygun ısıda pişirilmesi önem arz etmektedir. Bu sebepten doğru katkı maddelerinin yeme karışması önemlidir. Premix ünitelerinin otomatik çalışması yem fabrikalarının otomasyon kontrollü olması, karışım oranını sağlamada büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Türkiye’de son 20 yılda yem fabrikalarında otomasyona geçişte büyük artışlar yaşanmıştır.

ENERJİ TASARRUFU HER AŞAMADA GEREKLİ
Yem fabrikalarında bir diğer önemli konu ise enerji tasarrufu sağlayabilmektir. Tasarruf edilen her parametre katma değer olarak geri dönecektir. Şöyle ki, kurulan yem fabrikalarında enerji tasarrufu sağlayan proseslerin yaratılabilmesi, işletme maliyetlerini azaltacaktır. Azalan işletme maliyetleri yem fiyatlarına yansıyacak, yem fiyatlarının azalması ise hayvan yetiştiricilerini rahatlatacak ve hayvancılığın gelişmesini ivmelendirecektir. Enerji tasarrufu sağlayan fabrika ve uygun makine tasarımı bu sebeple sektör açısından olarak oldukça önemlidir. Birçok ülkede makine gelişimi sürekli izlenmekte, enerji tasarrufuna göre politikalar oluşturulmaktadır. Örneğin, İngiltere’de UK Agricultural Supply Trade Association (UKASTA) tarafından belirlenen hedeflere göre, karma yem sektörünün 1999 yılında 163,1 kWh/ton olan özgül enerji tüketiminin 2010 yılına kadar %7,1 azaltılarak 151,5 kWh/ton’a çekilmesi hedeflenmiştir. Ülkemizde ve dünyada bu yöndeki politikalara büyük ölçüde ihtiyaç bulunmaktadır. Ülkemizde son yıllarda enerji tasarrufuna yönelik taleplerin artması bizleri daha ekonomik ve verimli makineler tasarlamaya yönlendirmiştir.

ÖLÇEMEDİĞİMİZ BİR ŞEYİ GELİŞTİREMEYİZ
Yem üretiminin her aşaması için önemi tartışılmaz bir konu da ölçümdür. Mesleğimiz dolayısıyla sektörde eksikliğini hissettiğimiz bu konunun üzerinde çalışılması gerekiyor. Zira ölçemediğimiz bir şey geliştiremeyiz. Yem sektöründeki veriler incelendiğinde düzenli veri kaydı oranının oldukça yetersiz olduğu görülmektedir. Yine aynı şekilde yem fabrikalarında bir makinenin gelişimini incelemek istediğimizde veri kaydına ihtiyaç duyulmaktadır. Gelişmiş otomasyona sahip modern fabrikalarda veriler sensörler yardımıyla ortak bir veri tabanında toplanıp kullanılan uygulamalar için kaynak oluşturmaktadır. Makinenin ne zaman arızalandığı, arızanın sebebi, çözüm olarak neler yapıldığı gibi verilerin tutulması makine tasarımı için fizibilite çalışmaları yaparken değerlendirilen kaynaklardandır. Ayrıca küçükbaş hayvan sektöründe yem rasyonu verilerinin tutulması, bu yemlerin hangi ırk hayvana verildiği ve büyüme evrelerinin incelenmesi önemlidir. Yemlere göre hayvanın süt verimi ve gelişimi incelenmeli ve bunların kayıtları tutulmalıdır.

Genel olarak değerlendirmek gerekirse, ülkemizde ve dünyada küçükbaş hayvan sayısı artmaktadır. Küçükbaş hayvan yemi hazırlayan yem fabrikalarının sayısı da bu gelişmeye bağlı olarak artacaktır. Yem fabrikalarının uzman bir ekip tarafından tasarlanması, kapasite ve enerji hesaplamalarının bilinçli olarak yapılması ve yemin içeriğine uygun malzeme ve ekipman seçimi, üretilecek küçükbaş yeminin kalitesi için oldukça önemli parametrelerdir. Ayrıca üretim süreçleri ve sahada verilerin kaydedilmesi yemin ve makinelerin verimini anlamada sektör için bilgi datası sağlayacaktır.

Biz sektörümüzde ilkleri yapan firma olarak biliniyoruz. Üzerinde çalıştığımız projelerimizi başarıyla tamamlamak ve mevcut tecrübelerimizi arttırmak istiyoruz. Böylelikle firmamızı ve ülkemizi geliştirmeyi hedefliyoruz. Daha birçok ilki sektörümüzde başarmak dileklerimizle…

 

Bir önceki yazımız olan "Kanatlı Hayvan Yemi Üretimi Üretim Teknolojileri ve Katkıları" başlıklı makalemizde "feed planet, Kanatlı Hayvan Yemi Üretimi ve kapak dosyası" hakkında bilgiler verilmektedir.

Kontrol edin

feed12cover

Küçükbaş Hayvan Yemi Üretimi, Üretim Teknolojileri ve Katkıları

Küçükbaş hayvancılık sektörü; çiftçisi, yem üreticisi ve yem teknolojileri üreticisiyle bir bütün olarak ele alınmalıdır. …