Son Haberler
Ana Sayfa / Kapak Dosyası / Deniz Ham Maddeleri İçin Alternatif Kaynaklar

Deniz Ham Maddeleri İçin Alternatif Kaynaklar

Daha etkin besleme tekniklerinin gelişimi ve daha az balık yemi içeren yemlerin formülasyonu, karides ve somon gibi yüksek değerli karnivorların belirli bir miktarını üretebilmek için gereken balık yemi proteini miktarını düşürmesi beklenmektedir.

jon

Jon Bergmann
Sürdürülebilir Su Ürünleri Uzmanı

Küresel üretim ve pazar müsaitliği açısından ana su hayvanları protein yemleri ve lipitler balık ve kabuklu deniz ürünleri yemi ve yağları içindir. Bütün hâlde balık, balık kalıntıları ve diğer balık yan ürünleri tarafından üretilebilir. 2009 yılında balık yeminin ve balık yağının yaklaşık yüzde 25’i yan ürünlerden üretilirken, bu miktar yılda yüzde 1-2 artmış durumda. (FAO, 2012). 2012 yılında dünya balık yemi üretiminin yaklaşık yüzde 35’i balık fazlalığından elde edildi. (FAO 2014). Güneydoğu Pasifik’teki iki ana anchoveta (bir tür ançüez) stoku, Kuzey Pasifik’teki Alaska kömür balığı (Theragrachalcogramma) ve Kuzey ve Kuzeybatı Atlantik’teki Atlantik ringası tamamen avlandı. Kolyoz (Scomberjaponicus) stokları hem Doğu Pasifik’te hem de Kuzeybatı Pasifik’te tam olarak avlandı; pelajik stoklarının çoğunluğu ya tam olarak ya da aşırı avlanmış kabul ediliyor (FAO, 2014). Aşırı avlanma negatif ekolojik sonuçlar doğurmakta ve balık üretimini azaltmaktadır ki bu da sosyal ve ekonomik olarak negatif sonuçları beraberinde getirir.
Yaban balığı stokları üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla deniz ham maddeleri için değişik alternatifler üzerinde çalışılageldi ve bu çalışmalar hâlen de devam ediyor. Bu alternatiflerin çoğunun ise gelecek için umut vaat edici olduğu gösterildi.

Böcekler yüksek protein ve lif içeriğine ve mükemmel bir aminoasit kompozisyonuna sahip olma eğilimindedir. Yapılan çalışmalar atıklar üzerinde beslenen böceklerin protein yem malzemelerine dönüştürülebileceğini ve balık yemi yerine kullanılabileceğini göstermiştir. Dahası, her ne kadar performans kullanılan balık ve böcek türüne göre değişse de böceklerin balık yemi olarak kullanımı büyüme oranlarını ve lezzetini etkilememektedir. Yem olarak böcek şu an diğer protein yemlerinden on kat daha pahalıdır. Ancak, üretim miktarı ve verimlilik konusunda kayda değer bir potansiyelin mevcut bulunduğu dikkate alındığında, ileride böcekler fiyat konusunda rekabetçi bir konuma erişebilir.

Mikroalglerin de balık yeminde geleneksel su ürünleri içeriklerine gelecek vaat edici bir alternatif konumunda olduğu gösterilmiştir; ancak bunlar yine de DHA (dokosaheksaenoik asit) üreten türlerle kısıtlıdır. Mikroalglerce n-3 LC-PUFA (Omega 3 uzun zincirli çoklu-doymamış yağ asitleri) üretimi temelde kontrollü ortamda fermente edilerek yetiştirilen Schizochytrium, Crypthecodinium ve Ulkena gibi türlere odaklanmıştır. Bu üretim hâlen gelişim aşamasındadır ve üretim hacimleri düşük olmasının yanında balık yemi ve yağına kıyasla da çok daha maliyetlidir.

Mikroalgler gelecekte yem içeriği olarak müsait konuma gelecek gibidir ancak şimdilik kril ve kalanoid kopepod gibi alternatif n-3 LC-PUFA deniz kaynakları gibi n-3 LC-PUFA için su ürünleri taleplerini karşılamaktan uzaktır. Üretim hacminin düşük olacağı beklenmektedir, sürdürülebilirlikle ilgili ve besleyici zincirden bir şeyler almanın bu zooplanktonlara dayanan yüksek besleyici türler üzerinde olumsuz etkilere neden olabileceğine dair kuşkular söz konusudur.

Schizochytrium limacinum yemi, yüzde 40 soya ve yosun içeriğine sahip dev orfoz diyetlerinde ana lipit kaynağı olarak kullanılabilir. Bu yem balık içeriklerinde yeme kıyasla benzer büyüme oranı göstermiştir. Yemde S. Limacinum yeminin kullanımındaki artışa bağlı olarak fileto balıkta daha yüksek DHA:EPA (eikosapentaeonik asit) oranlarına rastlanmıştır. Soya küspesi, soya protein konsantresi ve S. Limacinum karışımının balıkların performansını ya da şartlarını önemli düzeyde etkilemeksizin deniz protein kaynaklarının en az %40’ının yerini alabileceği ve E. lanceolatus yemi için ana lipit kaynağı olarak kullanılabileceği öne sürülmüştür. (García-Ortega ve arkadaşları, 2016).

P. palmata gibi Norveç deniz yosunları yem üretiminde kullanılabilir. Faydalı bileşiklerle sağlık riski taşıyan bileşiklerin birleşimi incelenen birçok türde belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. Hem kırmızı yosun V. lanosa hem de kahverengi yosun (A. esculenta) iyi birer protein kaynağı olarak hizmet verebilir ancak iyot (V. lanosa) ve arsenik(A. esculenta) seviyesi bütün bitkinin yosun yemi olarak kullanımını karmaşıklaştırmaktadır. Bu, yem üretiminde bileşik maddesi olarak kullanım için proteinler, mineraller ve/veya yağ asitleri gibi tekil bileşiklerin ekstraksiyonuna mal olacaktır. (Mæhre ve arkadaşları, 2014).

Ticari karides yeminde kahverengi deniz yosunu yeminin (işlenmiş bir sistemden) ve yeşil deniz yosunu yeminin (doğal stoklardan) yüzde 4 ila 8 arasında eklenmesinin tatmin edici düzeydeki bir büyümeyi ve entansif devirli su ürünleri sistemlerinde (RAS) yetiştirilen yavru L. Vannamei’nin hayatta kalmasını sağladığı bulgusuna erişilmiştir. (Cárdenas ve arkadaşları, 2015). Amaya ve arkadaşları (2007) gölde yetiştirilen L. Vannamei’nin üretim ve ekonomik getirilerini tartışmaksızın pratik karides yemlerinde bitkisel protein kaynaklarının kullanımının balık yeminin yerine tamamen geçebileceğini göstermiştir. .

Ayrıca genetiği değiştirilmiş Ketenciğin (C. sativa) n-3 LC-PUFA için gerçekçi bir kaynak olabileceği ve yemde balık yağının (FO) yerini alabileceği ve yetiştirilen balıklarda tüketici için besleyici niteliğin korunmasını sağlayacak şekilde önemli yağ asitlerinin ciddi düzeyde temin edebileceği de ispatlanmıştır. Betancor ve arkadaşları (2015), yüzde 20 oranında EPA içeren Ketencik yağının somon beslemek için uygun olduğu ve yüksek düzeyde EPA ve DPA ile beslenen filetonun besleyici niteliğini aynen sürdürebildiği sonucuna ulaşmışlardır. Lazzarotto ve arkadaşları (2015) 3 yıllık yavrulama döngüsü boyunca %100 bitkisel beslenmeye dayalı diyetin uygulandığı alabalığın (Oncorhynchus mykiss) yumurta ve yaşayabilir alevinler üretebileceği bulgusuna ulaşmışlardır.

Alp alabalığı ve tatlı su çipurası için su yosunu yeminin iki farklı ticari türü denendi. Büyüme ve yem kullanımı için herhangi bir olumsuz etkiye rastlanmadı. Ayrıca, mavi midye yemiyle beslenen gökkuşağı alabalığı; büyüme, yem kullanımı ve fiziksel parametreler açısından herhangi bir olumsuz parametre göstermemiş ve yemlerde protein kaynağı olarak balık yemiyle kıyaslanabilir düzeyde olduğu görülmüştür. (Arnason ve arkadaşları 2015). Mavi midye yemi ve deniz yosunu yemi İskandinav ülkelerinde sürdürülebilir balık yemi için ilgi çekici ve sürdürülebilir bir içeriktir zira bu ham maddeler bölgede mevcuttur ve bu nedenle de balık yeminin bölgedeki iz bölgesini azaltabilir.

Makroalglerin balık yemi üretiminde ham madde olarak gerçek bir alternatif olabilmesi için henüz gidilecek çok yol vardır ancak görünüm umut vericidir. Daha etkin besleme tekniklerinin gelişimi ve daha az balık yemi içeren yemlerin formülasyonu, karides ve somon gibi yüksek değerli karnivorların belirli bir miktarını üretebilmek için gereken balık yemi proteini miktarını düşürmesi beklenmektedir. Daha sürdürülebilir bir üretim için; sazangiller, tatlı su çipurası ve yayın balığı gibi diğer türler üzerinde de gayret sarf edilmelidir.

Bir önceki yazımız olan "Yem Üretim Prosesi ve Yem Üretim Teknolojilerinde Yeni Trendler" başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

kapakdosyasi

Balık Yemi Üretimi, Üretim Teknolojileri ve Katkıları

Küresel balık yemi piyasasının toplam büyüklüğü hangi rapora bakıldığına göre değişiklik gösteriyor. Ancak çoğu raporun …